MBTI® หรือ Myers-Briggs Type Indicator® เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราเข้าใจความแตกต่างของคนผ่านแนวโน้มตามธรรมชาติในการรับพลังงาน รับข้อมูล ตัดสินใจ และจัดการกับโลกภายนอก โดยอธิบายผ่าน Preference 4 คู่ ซึ่งประกอบกันเป็น Personality Type ทั้ง 16 แบบ
อย่างไรก็ตาม MBTI® ไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อบอกว่าเราเป็นตัวอักษร 4 ตัวอะไร แต่สามารถใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการทำความเข้าใจตนเอง การสื่อสาร การทำงานร่วมกับผู้อื่น และการพัฒนาคนได้ เมื่อมีการนำผลไปตีความและประยุกต์ใช้อย่างเหมาะสม
MBTI® คืออะไร และมีแนวคิดอย่างไร?
แนวคิดของ MBTI® พัฒนาขึ้นโดย Katharine Cook Briggs และ Isabel Briggs Myers โดยต่อยอดจากแนวคิด Psychological Types ของ Carl Jung เพื่อช่วยอธิบายความแตกต่างตามธรรมชาติของแต่ละบุคคล
MBTI® ไม่ได้ใช้เพื่อบอกว่าใครมีบุคลิกภาพ “ดีกว่า” หรือ “แย่กว่า” กัน แต่ช่วยให้เราเห็น Preference หรือแนวโน้มที่แต่ละคนมักเลือกใช้โดยธรรมชาติ ใน 4 ด้าน ได้แก่ การรับและใช้พลังงาน การรับข้อมูล การตัดสินใจ และการจัดการกับโลกภายนอก
Preference เหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเราสามารถใช้ได้เพียงด้านใดด้านหนึ่ง ทุกคนสามารถใช้พฤติกรรมจากทั้งสองด้านของแต่ละคู่ได้ เพียงแต่โดยธรรมชาติแล้ว เรามักรู้สึกถนัดหรือสบายใจกับด้านหนึ่งมากกว่าอีกด้านหนึ่ง การเข้าใจ Preference จึงช่วยให้เราเห็นทั้งแนวโน้มของตนเองและเข้าใจว่าทำไมคนอื่นจึงอาจคิด สื่อสาร หรือตัดสินใจแตกต่างจากเรา
MBTI® มี 4 Preference Pairs อะไรบ้าง?
MBTI® อธิบายความแตกต่างของคนผ่าน Preference 4 คู่ ซึ่งสะท้อนแนวโน้มตามธรรมชาติในวิธีที่แต่ละคนรับพลังงาน รับข้อมูล ตัดสินใจ และจัดการกับโลกภายนอก
แต่ละคู่ไม่ได้หมายความว่าเรามีพฤติกรรมได้เพียงด้านใดด้านหนึ่ง ทุกคนสามารถใช้ได้ทั้งสองด้าน เพียงแต่โดยธรรมชาติแล้ว เรามักมีด้านที่รู้สึกถนัด สบายใจ หรือเลือกใช้ได้ง่ายกว่าอีกด้านหนึ่ง
Extraversion (E) – Introversion (I)
Preference คู่นี้เกี่ยวข้องกับ ทิศทางที่เรามักใช้และรับพลังงาน
Extraversion (E) มีแนวโน้มให้ความสนใจกับโลกภายนอก เช่น ผู้คน กิจกรรม หรือสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัว และมักประมวลความคิดผ่านการพูดหรือการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น
ในขณะที่ Introversion (I) มีแนวโน้มให้ความสนใจกับโลกภายใน เช่น ความคิด การไตร่ตรอง หรือประสบการณ์ภายในของตนเอง และมักต้องการเวลาคิดก่อนที่จะสื่อสารออกมา
การมี Preference แบบ Introversion ไม่ได้หมายความว่าเป็นคนขี้อาย และ Extraversion ก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องชอบเข้าสังคมตลอดเวลา แต่เป็นเรื่องของแนวโน้มในการใช้และฟื้นฟูพลังงานมากกว่า
Sensing (S) – Intuition (N)
Preference คู่นี้เกี่ยวข้องกับ วิธีที่เรามักรับและให้ความสนใจกับข้อมูล
Sensing (S) มีแนวโน้มให้ความสำคัญกับข้อมูลที่เป็นรูปธรรม สิ่งที่สังเกตได้ รายละเอียด และประสบการณ์ที่เกิดขึ้นจริง
ส่วน Intuition (N) มีแนวโน้มมองหารูปแบบ ความเชื่อมโยง ความเป็นไปได้ และภาพรวมที่อาจเกิดขึ้นจากข้อมูลเหล่านั้น
ความแตกต่างนี้ไม่ได้หมายความว่าฝ่ายหนึ่งมองรายละเอียดเป็น ส่วนอีกฝ่ายมองภาพรวมเป็นเท่านั้น แต่สะท้อนถึงข้อมูลประเภทที่แต่ละคนมักสังเกตและให้ความสำคัญก่อน
Thinking (T) – Feeling (F)
Preference คู่นี้เกี่ยวข้องกับ กระบวนการที่เรามักใช้เมื่อต้องตัดสินใจ
Thinking (T) มีแนวโน้มพิจารณาหลักเหตุผล ความสอดคล้อง และเกณฑ์ที่เป็นกลาง เพื่อประเมินว่าสิ่งใดสมเหตุสมผลที่สุด
ขณะที่ Feeling (F) มีแนวโน้มพิจารณาคุณค่า สิ่งที่ให้ความสำคัญ และผลกระทบที่การตัดสินใจอาจมีต่อผู้คนที่เกี่ยวข้อง
Thinking ไม่ได้หมายถึง “ไม่มีความรู้สึก” และ Feeling ก็ไม่ได้หมายถึง “ไม่มีเหตุผล” เพราะทุกคนสามารถใช้ทั้ง Logic และ Values ในการตัดสินใจได้ เพียงแต่มักมีแนวทางที่เลือกใช้เป็นธรรมชาติมากกว่า
Judging (J) – Perceiving (P)
Preference คู่นี้เกี่ยวข้องกับ วิธีที่เรามักจัดการกับโลกภายนอกและการดำเนินชีวิต
Judging (J) มีแนวโน้มชอบความชัดเจน การวางแผน การตัดสินใจ และการทำให้เรื่องต่าง ๆ ได้ข้อสรุป
ส่วน Perceiving (P) มีแนวโน้มชอบความยืดหยุ่น การเปิดทางเลือก และการปรับตัวเมื่อมีข้อมูลหรือสถานการณ์ใหม่เข้ามา
ความแตกต่างนี้ไม่ได้หมายความว่า J เป็นคนมีระเบียบ ส่วน P ไม่มีระเบียบ แต่สะท้อนถึงความสบายใจกับการ “ปิดข้อสรุป” หรือ “เปิดทางเลือกไว้” มากกว่ากัน
16 MBTI® Personality Types เกิดขึ้นได้อย่างไร?
เมื่อ Preference ทั้ง 4 คู่ของ MBTI® มาประกอบกัน จะเกิดเป็น Personality Type ทั้งหมด 16 แบบ โดยแต่ละ Type แสดงผ่านตัวอักษร 4 ตัว เช่น INTP, ENFP, ESTJ หรือ ISFP
ตัวอักษรแต่ละตำแหน่งไม่ได้เป็นคะแนนหรือระดับความมากน้อยของบุคลิกภาพ แต่สะท้อน Preference ที่บุคคลมีแนวโน้มเลือกใช้ในแต่ละคู่ ได้แก่ E–I, S–N, T–F และ J–P
ตัวอย่างเช่น INTP ประกอบด้วย Introversion (I), Intuition (N), Thinking (T) และ Perceiving (P) ซึ่งช่วยให้เห็นรูปแบบของ Preference ที่บุคคลมีแนวโน้มใช้ร่วมกัน
อย่างไรก็ตาม การมี Type เดียวกันไม่ได้หมายความว่าคนสองคนจะคิด รู้สึก หรือแสดงพฤติกรรมเหมือนกันทั้งหมด เพราะประสบการณ์ ชีวิตการทำงาน บริบท สภาพแวดล้อม และการพัฒนาของแต่ละคนยังมีอิทธิพลต่อวิธีที่ Preference เหล่านั้นแสดงออกมา
ดังนั้น MBTI® Type จึงควรถูกใช้เป็น กรอบสำหรับทำความเข้าใจแนวโน้มของตนเองและผู้อื่น มากกว่าการใช้เป็นป้ายกำกับว่าคนแต่ละคน “ต้องเป็นแบบนั้นเสมอ”
MBTI® บอกอะไรเราได้ และบอกอะไรไม่ได้?
MBTI® ช่วยให้เราเข้าใจ Preference หรือแนวโน้มตามธรรมชาติ ในวิธีที่แต่ละคนรับพลังงาน รับข้อมูล ตัดสินใจ และจัดการกับโลกภายนอก จึงสามารถใช้เป็นกรอบสำหรับทำความเข้าใจตนเองและความแตกต่างระหว่างบุคคลได้อย่างเป็นระบบ
ข้อมูลจาก MBTI® สามารถนำไปใช้เพื่อช่วยสำรวจรูปแบบการสื่อสาร วิธีการทำงาน การตัดสินใจ การทำงานร่วมกับผู้อื่น รวมถึงจุดที่อาจต้องปรับตัวเมื่อต้องทำงานกับคนที่มี Preference แตกต่างจากเรา
อย่างไรก็ตาม MBTI® ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อวัดความสามารถ ความฉลาด ทักษะ หรือศักยภาพของบุคคล และไม่ควรใช้เพื่อสรุปว่า Type ใดเก่งกว่า เหมาะกับการเป็นผู้นำมากกว่า หรือมีโอกาสประสบความสำเร็จมากกว่า Type อื่น
ในทำนองเดียวกัน การรู้ MBTI® Type เพียงอย่างเดียวไม่ควรถูกใช้เป็นเกณฑ์ตัดสินว่าใครเหมาะหรือไม่เหมาะกับงาน เพราะผลการทำงานยังขึ้นอยู่กับอีกหลายปัจจัย เช่น ความรู้ ทักษะ ประสบการณ์ แรงจูงใจ บริบทของงาน และโอกาสในการพัฒนา
สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การใช้ MBTI® เพื่อ “ตีกรอบ” คน แต่คือการใช้ข้อมูลจาก Personality Type เป็นจุดเริ่มต้นในการตั้งคำถาม ทำความเข้าใจความแตกต่าง และเลือกวิธีพัฒนาหรือทำงานร่วมกันได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น
MBTI® สามารถนำไปใช้ประโยชน์อะไรได้บ้าง?
เมื่อเข้าใจ Preference และ Personality Type อย่างถูกต้อง MBTI® สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้มากกว่าการรู้ว่าตนเองเป็น Type ใด โดยคุณค่าของเครื่องมือจะเกิดขึ้นเมื่อเรานำความเข้าใจเหล่านั้นไปเชื่อมโยงกับสถานการณ์จริง
พัฒนาความเข้าใจตนเอง
MBTI® ช่วยให้เราเห็นแนวโน้มตามธรรมชาติของตนเอง ทั้งวิธีรับข้อมูล ตัดสินใจ สื่อสาร และจัดการกับสถานการณ์ต่าง ๆ ซึ่งสามารถใช้เป็นจุดเริ่มต้นของการสำรวจจุดแข็ง พฤติกรรมที่คุ้นเคย และด้านที่อาจต้องพัฒนาเพิ่มเติม
พัฒนาการสื่อสารและการทำงานร่วมกัน
เมื่อเข้าใจว่าคนแต่ละคนอาจให้ความสำคัญกับข้อมูล วิธีคิด หรือรูปแบบการสื่อสารแตกต่างกัน เราสามารถปรับวิธีนำเสนอข้อมูล รับฟัง และทำงานร่วมกันได้เหมาะสมขึ้น แทนที่จะคาดหวังว่าทุกคนควรคิดหรือทำงานแบบเดียวกับเรา
พัฒนาทีมและภาวะผู้นำ
MBTI® สามารถใช้เป็นกรอบในการสำรวจความแตกต่างภายในทีม เช่น วิธีตัดสินใจ การจัดการเวลา การสื่อสาร และการแก้ปัญหา รวมถึงช่วยให้ผู้นำเข้าใจทั้งแนวโน้มของตนเองและความแตกต่างของสมาชิกในทีม
สำหรับองค์กร สามารถอ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ การนำ MBTI® ไปใช้ในการพัฒนาองค์กร เพื่อดูตัวอย่างการประยุกต์ใช้กับคน ทีม และผู้นำ
สนับสนุนการจัดการความขัดแย้ง
ความขัดแย้งบางครั้งไม่ได้เกิดจากการที่ฝ่ายหนึ่งถูกหรือผิด แต่อาจเกิดจากวิธีรับข้อมูล ตัดสินใจ หรือสื่อสารที่แตกต่างกัน การเข้าใจ Preference จึงช่วยให้ทีมมองเห็นที่มาของความแตกต่าง และพูดคุยกันได้อย่างสร้างสรรค์มากขึ้น
อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ การจัดการความขัดแย้งด้วย MBTI®
ใช้เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาบุคลากร
ในบริบทของ People Development ความเข้าใจจาก MBTI® สามารถนำไปเชื่อมโยงกับ Leadership Development, Team Development, Coaching, Communication และการพัฒนาความสัมพันธ์ในการทำงานได้ โดยควรเลือกใช้ให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์และบริบทของการพัฒนา สำหรับผู้ที่ต้องการเรียนรู้การใช้ MBTI® ในระดับวิชาชีพ สามารถอ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ MBTI® Certification Program คืออะไร
การรู้ MBTI® Type เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการพัฒนา
การรู้ว่าเราเป็น INTP, ENFP, ESTJ หรือ Type ใดก็ตาม อาจช่วยให้เราเริ่มมองเห็นรูปแบบบางอย่างของตนเอง แต่ การรู้ตัวอักษร 4 ตัวเพียงอย่างเดียวยังไม่ใช่เป้าหมายสุดท้ายของการใช้ MBTI®
Self-awareness หรือการตระหนักรู้ในตนเองเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ เพราะเมื่อเราเห็นแนวโน้มของตนเองได้ชัดขึ้น เราจึงเริ่มสังเกตได้ว่าพฤติกรรมแบบใดช่วยเราในบางสถานการณ์ และสถานการณ์ใดที่อาจต้องใช้แนวทางที่แตกต่างออกไป
เมื่อความเข้าใจถูกนำไปใช้ต่อ เราสามารถทดลองปรับวิธีสื่อสาร การตัดสินใจ การทำงานร่วมกับผู้อื่น หรือพัฒนาวิธีการที่ไม่ได้เป็น Preference ตามธรรมชาติของตนเอง เพื่อให้ตอบโจทย์สถานการณ์ได้ดีขึ้น
เป้าหมายจึงไม่ใช่การบอกว่า
“ฉันเป็น Type นี้ เพราะฉะนั้นฉันก็เป็นแบบนี้”
แต่คือการตั้งคำถามต่อว่า
“เมื่อเข้าใจแนวโน้มของตัวเองแล้ว ฉันจะเลือกใช้วิธีไหนให้เหมาะกับสถานการณ์มากขึ้นได้บ้าง?”
นี่คือจุดที่ MBTI® สามารถเปลี่ยนจากการเป็นเพียงผลประเมิน มาเป็นเครื่องมือที่ช่วยสนับสนุนการเรียนรู้และการพัฒนาได้จริง
ต้องการนำ MBTI® ไปใช้กับการพัฒนาคนและทีมในองค์กร?
เรียนรู้เพิ่มเติมว่า MBTI® สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม และการพัฒนาผู้นำได้อย่างไร
